Açık hava drone gösterisi

Emirlikler’de açık hava drone gösterisi, bir etkinlik içinde yürütülen bir hava operasyonu olarak ele alınır; bu yüzden onaylar bir zincir hâlinde ilerler. Sıra şöyledir: emirlik ve tam mekân seçilir, mekândan itiraz yokluğu yazısı (NOC) alınır, ardından yer onayları ve Sivil Havacılık Genel Otoritesi (GCAA) ile havacılık tarafı başlatılır; emirliğin yerel prosedürleri paralelde kapatılır. Tek bir projede farklı taraflardan birkaç NOC bulunabilir ve her biri yalnızca kendi kapsamında geçerlidir.

Emirlikler ve Suudi Arabistan’da başvuruları kendimiz yapıyor, kurumlarla doğrudan biz muhatap oluyoruz. İzinlerin hazırlanması ve alınması müşterinin değil bizim işimiz.

Dubai, federal katmanın üzerine yerel bir katman ekler. Etkinlik sırasında uçmak genellikle ayrı bir yerel prosedür ve etkinliğe özel bir NOC gerektirir. Teknik olarak hazır bir projenin başlayamamasının sık görülen sebebi budur: federal kısım kapanmıştır, yerel belge ise açıktır.

Bunların hepsinden önce mekân gelir. Yalnızca mekânın adını değil, kalkış noktasını tam olarak, uçuş bölgesinin sınırlarını ve seyirci alanının planını kaydedin; bunları tarih ve zaman aralığıyla birlikte mekânın NOC’una ekleyin. Proje test ve prova içeriyorsa onların zaman aralıkları da baştan aynı yazıya girer; yalnızca gösteriyi kapsayan bir NOC hazırlığı riske atar.

Uçuş izni zorunludur ve gösterinin yapılacağı irtifa başvuruda baştan belirtilmelidir. Belirtilmezse varsayılan 120 metredir ve bir animasyon 120 metreye güçlükle sığar: dikey figürler ve büyük sahneler bu çerçevenin içine oturmaz. İrtifa gösteri günü sahada eklenemez, bu yüzden tasarımla birlikte hesaplanır, tasarımdan sonra değil.

Dubai Frame’de Emirates NBD ile Mastercard için Voyager kartını tanıttık.

Yol gösterici olarak, tam dosyanın verildiği andan itibaren: Suudi Arabistan’da başvuru Sivil Havacılık Genel Otoritesi’ne (GACA) gider; standart operasyon için dört-altı hafta, resmî bir etkinlik ya da hassas bölge için sekiz-on hafta. Katar üç-dört hafta. Kuveyt ve Umman dört-altı hafta. Bahreyn’de başvuru Sivil Havacılık İşleri’ne en az yedi iş günü önce verilir, NOC’ların kendisi ise iki-üç hafta daha alır. Havalimanlarının, kamu binalarının ve askerî bölgelerin yakınında süreler uzar.

Emirlikler tek bir rakama inmez. Onaylar federal ve emirlik olmak üzere iki katmanda yürür ve zincir mekânın NOC’uyla başlar; bu yüzden emirlik ile tam konum, süreç başlamadan netleşmiş olmalıdır. Dubai’de etkinlik sırasında uçmak ayrı bir yerel prosedür ve etkinlik NOC’u gerektirir. Abu Dabi’de güvenlik değerlendirmesi ve işletici onayının yerel katmanı daha belirgindir.

İzinler önceden alınmış olsa bile etkinlik günü iptal mümkündür. Bu kural olarak iznin geri alınması değil, fiilî koşullar onaylanmış koşullarla örtüşmediği için kalkış teyidinin verilmemesidir.

Tipik sebepler: mekânın koşullarının sahada karşılanmamış olması ya da fiilî noktaların ve çevre sınırlarının onaylananlardan farklı olması; yer hizmetlerinin çevre düzeni, kalabalık yönetimi veya giriş-çıkışların etkinlik planına uygun hazır olduğunu teyit etmemesi; fiilî başlama saatinin, sürenin ya da uçuş bölgesinin onaylanandan farklı olması; denetim sırasında istenebilecek destekleyici belgelerin sahada bulunmaması; etkinlik günü sahada veya havada operasyonel güvenlik kısıtlarının getirilmesi.

Risk, bizimle ve mekânla önceden son bir kontrol yaparak azaltılabilir: kalkış noktası onaylananla aynı, çevre düzeni plana uygun, zaman aralıkları teyitli, belge dosyası sahada ve sorumlu kişilerle iletişim bilgileri biliniyor.

Haftalarca süren yazışmalarda hiçbir şey kaybolmasın diye bu bilgileri tek bir yazıda toplamak en iyisi.

Mekânda bir iletişim kişisi ve mekânın NOC düzenlemeye hazır olması; ayrıca bu yazıyı kimin imzaladığı ve mekânın bu tür belgeleri hangi formatta hazırladığı. Gecikmenin sık görülen bir sebebi, imza yetkilisinin bulunamaması ya da yazının uzun bir iç onaydan geçmesidir. Tam koordinatlar ve kalkış bölgesinin nerede, seyircinin nerede olacağını gösteren bir mekân planı. Tarih ve zaman aralığı; test uçuşu ile kurulum penceresi dâhil. Etkinliğin statüsü, özel mi kamuya açık mı, ve mekânın ya da hizmetlerin isteyebileceği veriler: örneğin beklenen konuk sayısı ve önerilen çevre düzeni.

Beklenmemesi gerekenler: mekândan NOC ve kalkış noktası için nihai koordinatlar olmadan bir tarihi garanti edemeyiz; gösteriden birkaç gün önce mekânı değiştirmek de onayları neredeyse her zaman etkiler.

Drone’larımız 12 m/s’ye kadar rüzgârda, hafif yağmurda ve –10 °C ile +50 °C arasındaki sıcaklıklarda çalışır; bu da Körfez’in yaz sıcağını kapsar. Kalkış kararı gösteri günü, sahadaki hava değerlendirildikten sonra verilir.

Drone sayısı yalnızca görüntünün büyüklüğünü değil, animasyonun neyi yapabileceğini belirler. Daha az drone, özel ve kamusal etkinliklerde güzel okunan sade ve grafik görüntüler verir. Portre kompozisyonları 1.000 drone’dan itibaren ikna etmeye başlar, çünkü benzerlik siluete değil orana ihtiyaç duyar. En zorlusu yazıdır: harf başına 15-20 drone, çoğu zaman daha fazlası.

Kalkış alanı ve teknik alan fiziksel olarak çevrilir; çevrenin içinde yalnızca çalışan ekip, dışında ise güvenlik bulunur. Yere dizilmiş drone’ların etrafında yaklaşık 50 metrelik bir tampon bırakırız; böylece içeri hiçbir şey girmez ve dönüş bölgesi kontrollü kalır. Drone’ların kalktığı, geçtiği, gösteri yaptığı ve indiği yerde insan bulunmaz.

Yol gösterici olarak: drone başına yaklaşık 100-200 dolar (370-730 dirhem). Nihai rakamı çoğu zaman mekân ve gösteri sayısı belirler. Gösteri büyüdükçe drone başına ücret düşer. Fiyat ayrıca drone sayısına, performansın karmaşıklığına, kalkış sayısına, hatta saate ve haftanın gününe bağlıdır.

Kesin bir rakam için satış ekibimizle konuşun. Mekânı, tarihleri, seyirciyi ve etkinliğin neyi başarması gerektiğini soracağız; nihai rakam bunlara bağlı.

Tüm fiyatlar yaklaşıktır ve her proje ayrı fiyatlandırılır. Fiyatlara Emirlikler’deki yüzde 5 KDV dâhil değildir.

Bir drone gösterisinin nihai maliyetini şunlar etkileyebilir: drone’ların nakliyesi, gümrük işlemleri, ekibin teknik ve ağırlama gereksinimleri, uçuş izinleri, kalkış alanlarının kiralanması, piroteknik ya da drone’larla birlikte kullanılan diğer yardımcı ekipmanlar.

Mali sorumluluk sigortamız iki milyon ABD doları tutarında ve teminat dünya genelinde geçerli. Temsilciliğimizin bulunduğu ülkelerde, Emirlikler, Suudi Arabistan, Türkiye ve Hindistan, uçuş izinlerini kendimiz alıyor ve havacılık otoritesiyle onay sürecini biz yürütüyoruz. Diğer ülkelerde izni yerel bir ortak şirket kendi yetki alanında alır, dosyayı onaya biz hazırlarız: koordinatlar, irtifalar, zaman aralığı ve güvenlik planı. Pilotlarımız lisanslı, ekipman yedekli.