Suudi Arabistan’da drone gösterileri

Suudi Arabistan, bölgedeki en büyük drone gösterisi pazarlarından biri ve gözlemlerimize göre üç yıldır üst üste büyüyor.

Daha önemlisi beklenti çıtası. Buradaki tipik bir program bin drone’un epey üzerinde başlıyor; ülkenin Eylül 2024’te 94. Millî Gün’de kırılan rekoru ise gökyüzünde aynı anda sekiz bine yakın drone.

Bütçe hesaplanırken bunu akılda tutmakta fayda var: başka bir ülkede dikkat çekecek bir program burada fark edilmeden geçebilir.

Hareketliliğin büyük bölümü Riyad ve Cidde’de yoğunlaşıyor: mevsimlik şehir programları, büyük spor organizasyonları, millî günler, kurumsal lansmanlar.

Proje senaryodan değil mekândan başlar

Suudi Arabistan’da açık hava drone gösterisi, bir etkinlik içinde yürütülen bir hava operasyonu olarak ele alınır ve sonrasındaki her şey belirli koordinatların etrafında kurulur.

Onaylar başlamadan önce şunlar netleşmiş olmalı: şehir ve tam mekân, kalkış noktasının koordinatları, uçuş bölgesinin sınırları, seyirci alanı ve güvenlik çevresinin planı, tarih, kurulum, test, prova ve gösteri için zaman aralıkları, gereken irtifa ve yarıçap, etkinliğin statüsü, havalimanlarına ve hassas noktalara uzaklık.

Bu veriler olmadan ne süre ne de yapılabilirlik dürüstçe değerlendirilebilir.

İzin nasıl alınır

Düzenleyici kurum Sivil Havacılık Genel Otoritesi (GACA), mevzuat dayanağı insansız hava aracı sistemlerine ilişkin CAR Part 101’dir.

Ticari operasyon başvurusu, Suudi Arabistan’da hukuken kayıtlı bir şirket üzerinden yapılır. Ülkede tüzel varlığı olmayan yabancı bir şirket başvuruda bulunamaz.

Gerekenler: insansız hava araçlarının kaydı, ticari operasyon izni, koordinatlar, irtifa ve zaman aralığı, risk değerlendirmesi, sorumluluk sigortası, işletici ve pilot belgeleri. Halka açık etkinliklerde bölgesel güvenlik birimlerinin onayı da eklenir.

Süreler: standart bir operasyon dört-altı hafta, resmî bir etkinlik ya da hassas bölge sekiz-on hafta. Kamu binalarına ve askerî bölgelere yakın noktalarda süre daha da uzar.

DRONICO’nun Suudi Arabistan’da kendi tüzel kişiliği var; başvuruyu kendimiz yapıyor ve onay sürecini müşteri adına yürütüyoruz. Mali sorumluluk sigortamız iki milyon ABD doları, teminat dünya genelinde geçerli.

İrtifa başvurudan önce belirlenir

Gösterinin yapılacağı irtifa başvuruda belirtilir. Dört yüz drone’u aşan bir animasyonda alçak tavan çoğu zaman dardır, özellikle tasarımda dikey figürler varsa.

İrtifa gösteri günü sahada eklenemez; başvurunun bir parametresidir. Bu yüzden storyboard ile birlikte hesaplanır: önce gökyüzünde ne olması gerektiği netleşir, irtifa oradan çıkar, başvuru ancak ondan sonra verilir.

Bir gösteri gerçekte kaç drone ister

Drone sayısı yalnızca görüntünün büyüklüğünü değil, animasyonun neyi gösterebileceğini belirler.

Daha az sayı, özel ve kamusal etkinliklerde iyi okunan sade ve grafik görüntüler verir. Portre kompozisyonları 1.000 drone’dan itibaren ikna etmeye başlar, çünkü benzerlik siluete değil orana ihtiyaç duyar. En zorlusu yazıdır: harf başına 15-20 drone, çoğu zaman daha fazlası.

Filomuz 9.000 drone’a kadar gösterileri karşılıyor, program 25 dakikaya kadar sürebiliyor.

Güvenlik çevresi ve gösteri günü hava durumu

Kalkış alanı ve teknik alan fiziksel olarak çevrilir; içeride yalnızca çalışan ekip, dışarıda güvenlik bulunur. Yere dizilmiş drone’ların etrafında yaklaşık 50 metrelik bir tampon bırakırız. Drone’ların kalktığı, geçtiği, gösteri yaptığı ve indiği yerde insan bulunmaz.

Drone’lar 12 m/s’ye kadar rüzgârda, hafif yağmurda ve –10 °C ile +50 °C arasındaki sıcaklıklarda çalışır; bu da yaz sıcağını kapsar. Kalkış kararı gösteri günü, sahadaki hava değerlendirildikten sonra verilir.

Suudi Arabistan’da başka neler uçabilir

Bir etkinlikte havalanabilecek tek şey drone değildir.

Uzaktan kumandalı zeplinler. Kaldırma gücünü yanıcı olmayan helyumdan alırlar; hız ve irtifa kontrol edilebilirliğe göre seçildiği için zeplin doğrudan seyircinin üzerinde, kapalı mekânda da açık havada da çalışabilir. Gövde baştan sona markalanabilir ya da bir figür olarak yapılabilir. Riyad’da SAB bankası gecesinde yunus ve küre biçiminde zeplinler uçurduk.

Özel tasarım uçan figürler. Belirli bir imge etrafında kurulur: Katar’da FIFA Arap Kupası 2025 açılışında alevli Anka kuşları, Qatar Tourism için balina köpek balıkları, Kuveyt’te ise sahnenin ve seyircinin üzerinde tukanlar.

Uçak modelleri. Müşterinin renklerinde olanlar dâhil, büyük uzaktan kumandalı uçaklar.

Bunlar tek bir programda drone’larla birleşir: zeplin ya da figür akşamın başında seyirciye yakın çalışır, drone gösterisi geceyi gökyüzünde kapatır.

Bölgede uçtuğumuz yerler

Açık hava programlarımız bölgede bin drone’dan başlıyor. Bin drone Doha’da Al Shaqab’daki Kurucu Emir Kupası’nı açtı, bin drone Abu Dabi’de Sağlık Festivali’ni açtı, Dubai’de ise Dubai Frame’de ve IBA Dünya Boks Şampiyonası’nda çalıştık.

Sonrasında okumaya değer

Ülkede kapalı mekânda çalışma: Suudi Arabistan’da iç mekân drone gösterileri. Komşu pazar: Türkiye’de drone gösterileri. Hizmetler: açık hava drone gösterileri, iç mekân drone gösterileri, uzaktan kumandalı zeplinler, özel tasarım uçan nesneler.

Nereden başlanır

Etkinliğin nerede ve ne zaman yapılacağını, hangi vesileyle düzenlendiğini yazın: bir yıl dönümü, bir açılış, millî bir gün, bir ürün lansmanı. Vesile senaryoyu ve programın ölçeğini belirler; mekân ile tarihten de onayların ne kadar süreceğini hesaplarız. Size süre ve fiyatla dönmemiz için bu kadarı yeterli.